رحمت اسلامى و ساير جانداران!
3ـ رحمت اسلامى و ساير جانداران!
رأفت و رحمت اسلامى نه تنها تمام انسانها را ـ باقطع نظراز كيش وآيين آنها ـ شامل مى شود،بلكه ساير موجودات وجانداران را نيز در بر مى گيرد!
بر همين اساس در تعاليم اسلامى، رواياتى(1) وجود دارد كه پيرامون حقوق حيوانات سخن مى گويد، به يك نمونه آن اشاره مى كنيم، تا هر چه بيشتر با گستره رحمت و محبّت اسلامى آشنا شويم:
پيامبر گرامى اسلام(صلى الله عليه وآله) براى چهارپايان شش حق بيان فرموده،(2) كه صاحبان اين حيوانات بايد اين حقوق را محترم بشمارند، و آن را رعايت كنند:
«يَبْدَءُ بِعَلَفِها اِذا نَزَلَ»
هنگامى كه به منزل مى رسد، اوّل به سراغ آب و غذاى حيوان برود; آن را سيراب كند و غذايش دهد; سپس به فكر غذاى خويش باشد.
«وَ يَعْرِضُ عَلَيْهَا الْماءَ اِذا مَرَّ بِه»
به هنگام سفر و در بين راه، هر جا به نهر آبى رسيد، حيوان را به كنار آب ببرد (تا اگر تشنه بود آب بخورد).
«وَ لا يَضْرِبُ وَجْهَها فَاِنَّها تُسَبِّحُ بِحَمْدِ رَبِّها»
(اگر مى خواهد حيوان با سرعت بيشتر حركت كند) با تازيانه بر سر و صورتش نزند; زيرا حيوانات نيز به ذكر و تسبيح خداوند مشغول هستند، و سزاوار نيست بر سر و روى حيوانى كه تسبيح خدا مى گويد تازيانه زده شود.(3)
«وَ لايَقِفُ عَلى ظَهْرِها اِلاّ فى سَبيِلِ اللّهِ»
بر پشت حيوانِ متوقّف، سوار نگردد، مگر در راه خدا (مثلا در ميدان جنگ، كه در آنجا سوار بودن بر حيوان در حال توقّف هم اشكالى ندارد، چون اگر به خاطر رعايت حال حيوان پياده شود، احتمال غافلگيرى توسّط دشمن مى رود).
«وَلا يَحْمِلُها فَوْقَ طاقَتِها»
حيوانات هم قدرت و تحمّل محدودى دارند، بايد توانايى حيوان را در نظر بگيرد، و بيش از توانش بر او حمل نكند.
«وَ لا يُكَلِّفُها مِنَ الْمَشْىِ اِلاّ ما تُطيقُ»
نه تنها در مورد باركشى، بلكه در طىّ مسافتها و سفرها نيز بايد مراعات حيوانات را نمود، و به اندازه طاقت و تحمّلشان از آنها سوارى گرفت.
اين امور، دستورات ظريفى است كه در دنياى امروز به آن عمل نمى شود و كسى به آن توجّهى نمى كند، بلكه بسيارى قدرت درك و تحليل آن را ندارند; امّا آيين رحمت گستر اسلام به تمام اين ريزه كاريها توجّه دارد و پيراوانش را به آن دعوت مى كند. آيا چنين آيين مقدّسى، آيين خشونت است؟
1 . رواياتى كه در اين زمينه وارد شده بسيار زياد است، به گونه اى كه فقط در كتاب وسائل الشّيعه، جلد هشتم، بيش از پنجاه باب در فصل «احكام الدّواب» گردآورى شده است!
2 . وسائل الشّيعه، جلد 8 ، صفحه 35 .
3 . با استفاده از قرآن مجيد، معتقديم كه تمام جهان هستى مشغول تسبيح و تقديس پروردگار عالم است.